17 مرداد، خوشحال باشيم يا غمگين - جواد دليري- روزنا

17 مرداد، روز خبرنگار، است. ما اهالي مطبوعات در اين روز بايد شادمان و خوشحال باشيم يا ناراحت و غمزده؟ شايد كمتر مقامي از اهالي قدرت فرصت انديشيدن به احوال روزنامه‌نگاران را پيدا كند. در اين روزها، تريبون‌هاي رسمي تنها چند جمله‌اي در نكوداشت مقام خبرنگار بيان خواهند كرد و بس. يك روز از تقويم تاريخ ايران به خبرنگاران اختصاص يافته بي‌آنكه جايگاه و سهم آنان از اختيارات و امتيازات يك نهاد مدني معلوم باشد.پس نبايد حيرت كرد كه روزنامه‌نگاري ايراني، در ميان رشته‌اي از ناملا‌يمات و رنج‌ها، عنوان بي‌ثبات‌ترين شغل را گرفته است. همين ديروز در آستانه روز خبرنگار در حالي كه توقيف روزنامه هم‌ميهن از ياد‌ها نرفته و تعطيلي خبرگزاري ايلنا را فراموش نكرده‌ايم باز يك روزنامه ديگر - شرق - هم توقيف شد. از خرداد 76، كه دوره‌اي جديد از روزنامه‌نگاري را رقم زد، جوانان مستعد و با فكر و انديشه تازه را راهي تحريريه‌ها كرد و تركيبي از روزنامه‌هاي پرمحتوا در پيشخوان افكار عمومي نشاند، سال‌ها مي‌گذرد اما نه در آن سال‌ها و نه پس از آن سال‌ها امنيت و استقلا‌ل هنوز در اين حرفه ديده نشده است. تاريخ 170 ساله مطبوعات در ايران، تاريخ نسلي گسسته است كه سير ارتباط آدم‌ها، قلم‌ها وانديشه‌هاي آن با توفان حوادث بريده شده است. روزنامه‌نگار ايراني در عمر قدمت و ديرينگي خود جز حسرت و حيرت چيزي به خود نديده است. پس از يك و نيم قرن، حرفه روزنامه‌نگاري در ايران همان تهديدها، آفت‌ها و تنگناها را دارد كه روزنامه‌نگاري عصر وقايع اتفاقيه داشت. فاجعه انقطاع نسل‌هاي روزنامه‌نگاري، ريشه در ضعف و عدم استقلا‌ل نهاد مطبوعات دارد. نهادي كه ماهيتا متعلق به جامعه است اما به حكم تقدير و غفلت همواره مورد تهديد و تحديد واقع شده است. در تاريخ ايران روزنامه‌ها يا به حاشيه رانده شده يا عمرشان چنان كوتاه بوده كه بعد از چندي به محاق تعطيلي رفتند. حوادث اخير صحنه مطبوعات نيز با وجود همه مرارت‌ها و تلخي‌ها اين نتيجه گرانسنگ را دارد كه امروز پس از سال‌ها آزمون و تجربه مشكلا‌ت و موانع مسير اطلا‌ع‌رساني و خبر شناخته شده است. وزن و اندازه تاثير نهاد مطبوعات بر كانون‌هاي قدرت سنجيده شده و از همه مهم‌تر ظرفيت شبكه قدرت و نگاه سياست‌ورزان به نقش اصحاب جرايد هويدا گشته است. اما با اين همه، ترديدي نيست كه افزايش نقش مطبوعات در پهنه سياست ايران حساسيت‌ها، واكنش‌ها و مخالفت‌هايي را برانگيزد. تجربه چند سال اخير مي‌گويد كه بروز و ظهور يك تحول در جامعه مطبوعات در وهله اول منوط به تغيير نگاه صاحبان قدرت و تبديل شرايطي است كه با امواج بدبيني و بدگماني درباره نقش اهل قلم آميخته است و در گام بعدي نيازمند تعريف و تفكيكي است كه بايد در روابط با مطبوعات با قدرت به وجود آيد. مطبوعات براي يافتن اقتدار و استقلا‌ل لا‌جرم بايد به توقعات و تمنيات صاحبان قدرت از رسانه‌ها پايان دهند. 17 مرداد، روز خبرنگار، است. ما اهالي مطبوعات در اين روز بايد شادمان و خوشحال باشيم يا ناراحت و غمزده؟ اين سوال هنوز بي‌پاسخ است.